Google
 
Web malarstwo.awardspace.info

Renesans, renesansowe malarstwo

(włosk. rinascita, rinascimento)
Jako określenie okresu i stylu w sztuce oznacza dosłownie odrodzenie, rozumiane jako odnowienie sztuki oparte na wartościach grecko-rzymskiego antyku.

Sztuka renesansu narodziła się po 1400 roku we Włoszech. Była postrzegana przez artystów i teoretyków sztuki nie tylko jako odrodzenie koncepcji antyku, lecz jako początek sztuki nowożytnej.
Sztuka jest tylko częścią tego zjawiska, obejmującego nową postawę wobec rzeczywistości, nowy sposób naukowego myślenia, który przezwyciężył ducha rzekomo „ciemnego” średniowiecza.

U podstaw renesansu legły założenia filozoficzno-literackiego humanizmu zapoczątkowanego przez Petrarkę, który dzięki studiowaniu greki i łaciny dążył do wskrzeszenia idealnie rozumianej starożytności. Dążenia do nowych form współwystępowały ze studiami antykwarycznymi i znalazły wyraz w rozprawach teoretycznych o proporcjach, perspektywie, o architekturze, malarstwie i rzeźbie, np. prace L.B. Albertiego, Piera delia Francesca i Leonarda.
Pionierami renesansu były miasta-państwa środkowych Włoch z ich mieszczańskim mecenatem i ambicjami w dziedzinie kultury.

Zjawiskiem protorenesansu jest malarstwo Giotta, odpowiadające zmieniającym się poglądom na świat i naturę. Jak wówczas twierdzono, zmienił on język sztuki z bizantyjskiej "maniera graeca" na "maniera latina".
Tradycyjne złote tło zastąpił tłem naturalnym, krajobrazem, architekturą i wnętrzami. Postacie ludzkie uzyskały monumentalną cielesność i nawiązały między sobą dialog. Jednak dopiero wiek później anatomicznie właściwe przedstawianie ludzkiego ciała i odwzorowanie głębi obrazu poprzez wykres perspektywy linearnej stało się początkiem renesansu.

We Florencji Brunelleschi, Donatello i Masaccio kładli podstawy pod nowy styl w dziedzinie architektury, rzeźby i malarstwa.
Renesans rozwijał się równolegle we Włoszech i Niderlandach, na podstawie tej samej kultury mieszczańskiej, choć dwoma różnymi drogami.
Na Południu drogę wytyczał humanizm i rozwój nauk sięgających do myśli antycznej, na Północy zaś potrzeba odnowy religijnej: prąd devotio moderna, akcentujący wartość indywidualnego, mistycznego przeżycia Boga.
Dwiema drogami artyści dochodzili do podobnych form, dających wrażenie spokoju, harmonii i równowagi, dążąc do wspólnego, idealnego celu, jakim była jedność człowieka, natury i Boga. Na Południu i Północy sztuka oddalała się od szczegółowego opisywania, przechodziła ku tworzeniu związków przestrzennych i nowej prawdy widzenia człowieka i przedmiotu. Dążeniem malarzy było stworzenie w obrazie iluzji miejsca dla działań bohaterów.
Perspektywy-geometryczna (linearna) na Południu, intuicyjna i barwna na północy - były nie tylko sposobem ukazania głębi przestrzennej, ale też możliwością opanowania chaosu świata, poddania go prawom stosunków proporcjonalnych. Nigdy dotąd sztuka nie dysponowała tak rozwiniętą samowiedzą. Zbliżenie artysty do wiedzy ścisłej pozwalało mu zyskać wyższy status, zmienić się z rzemieślnika w uczonego-twórcę.

Druk ksiąg od połowy XV w. oraz niezwykle żywa wymiana kupców, bankierów i artystów pomiędzy Włochami i Niderlandami ułatwiają wymianę koncepcji i form w sztuce. Inne kraje, np. Francja, Niemcy i Polska, weszły w orbitę renesansu dopiero w XVI w., gdy we Włoszech i Niderlandach przekształcił się on w manieryzm.
Formy wytworzone w renesansie nie straciły aktualności do dziś, obecne są wszędzie tam, gdzie pojawia się figuratywny realizm.