Gauguin, Paul
( 1848 – 1903 )zobacz obrazy >>>
Paul GauguinTen malarz, rzeźbiarz, ceramik i grafik francuski urodził się 7.06.1848 w Paryżu.
Jego babką była bardzo znana we Francji socjalistka i pisarka Flora Tristan. Ojciec, Clovis Gauguin był
dziennikarzem w radykalnym piśmie "Le National". Po zamachu stanu Ludwika Napoleona Bonapartego rodzina
wyemigrowała do Peru w obawie przed prześladowaniami. Pod koniec podróży ojciec Paula Gauguina nagle zmarł. Byt
rodzinie zapewnili bogaci krewni w Peru.
Po 6 latach Gauguinowie wrócili do Paryża, jednak Paul nie znał dobrze francuskiego, miał
trudności w szkole i marzył o podróżach. Swoje marzenie miał zrealizować niewiele lat później.
W latach 1865-71 służył w marynarce handlowej, potem zaś, po śmierci matki, wrócił do Francji (zaczęła się właśnie
wojna francusko-pruska) i zamieszkał w Paryżu, gdzie do 1883 pracował jako urzędnik bankowy. W roku 1873 poślubia
Dunkę, Mette-Sophie Gad, z którą miał następnie pięcioro dzieci.
Równocześnie coraz bardziej interesował się sztuką; uczęszczał do Academie Colarossi, gdzie poznał C. Pissaro, a dzięki niemu innych impresjonistów. Kolekcjonował obrazy A. Renoira, P. Cezanne'a i C. Moneta a od 1876 sam zaczął uczestniczyć w wystawach impresjonistów. Często malował w plenerze, np. Wybrzeże Sekwany w okolicach Paryża, 1876 (zbiory W. Lunda, Kopenhaga). W 1884 trudności finansowe zmusiły go do rozstania się z rodziną. Żona nie godziła się na życie w biedzie i wyjechała z dziećmi do Danii.
Sam Gauguin w 1886 pojechał do Pont-Aven, gdzie całkowicie poświęcił się malarstwu. Fascynował go surowy pejzaż bretoński i obyczaje mieszkających tam, nie skażonych współczesną cywilizacją, ludzi. Wyrazem tej fascynacji był szereg obrazów, np. Tańczące wieśniaczki bretońskie, 1886 (Neue Pinakothek, Monachium), w których artysta odchodził coraz dalej od zasad impresjonizmu. Po podróży do Panamy i na Martynikę (1887) poznał w Pont-Aven E. Bernarda i sformułował teorie syntetyzmu i kluazonizmu, które stały się podstawą symbolizmu rozwijającego się w kręgu tzw. szkoły z Pont-Aven (m.in. E. Bernard, P. Serusier, Ch. Filiger). Z tego okresu pochodzi m.in. Walka Jakuba z Aniołem, 1888 (National Gallery, Edynburg). W tym samym roku podjął nieudaną próbę założenia falansteru artystycznego w Arles wspólnie z Vincentem van Goghiem; powstał wówczas obraz Vincent van Gogh malujący słoneczniki (Muzeum van Gogha, Amsterdam). W 1888 krąg artystów, czerpiących inspiracją sztuki Gauguina poszerzał o działającą w Paryżu grupę nabistów (m.in. P. Serusier, M. Denis, P. Ranson, E. Vuillard.
W 1891 artysta wyjechał na Tahiti, gdzie malował obrazy nacechowane monumentalna prostotą i
intensywnym świetlistym kolorytem. W Tahitankach na ławce (1892) wzbogacił formę o elementy zaczerpnięte ze
sztuki starożytnych kultur Egiptu, Grecji i Jawy.
Z powodu pogarszającego się stanu zdrowia oraz kłopotów finansowych w 1893 wrócił do Francji, ale w dwa lata
później udał się znowu na Tahiti. W 1901 przeniósł się na Markizy, osiedlając się na wyspie Hiva-Oa (południowy
Ocean Spokojny).
Za wystąpienie w obronie krajowców zosta-w 1903 skazany przez władze kolonialne na więzienie i wkrótce potem, 18.05.1903 zmarł w Atuona Hiva-Oa.
Twórczość Gauguina wywarła wielki wpływ na sztukę XX w.
W ostatnim okresie twórczości pomimo trudności, z którymi z się borykał, powstało wiele arcydzieł, m.in. Te
Rerioa, Marzenie, 1897 (Courtland Institute Galleries, Londyn), Skąd przychodzimy? Czym jesteśmy? Dokąd
zmierzamy?, 1897 (Museum of Fine Arts, Boston, Massachusetts), Biały koń, 1898 (Luwr, Paryż).
Oprócz malarstwa uprawiał także drzeworyt oraz rzeźbę, np. Idol z perłą, 1895-98 (Malborough-Gerson Gallery,
Nowy Jork).
Swoje wspomnienia zebrał w pracy „Noa, Noa" wydanej w 1897.
Sztuka Gauguina inspirowała artystów z tzw. szkoły z Pont-Aven i nabistów, ale także fowistów i ekspresjonistów
niemieckich z Die Brücke, których fascynowała tematyka, koloryt płócien artysty oraz tworzone przezeń drzeworyty i
rzeźby.
