Google
 
Web malarstwo.awardspace.info

Wyczółkowski, Leon Jan

( 1852 - 1936 )

zobacz obrazy >>>

Wyczółkowski, Leon Jan
Leon Wyczółkowski - autoportret
Malarz i grafik polski, urodzony 11.04. 1852 w Hucie Miastkowskiej k. Siedlec na Mazowszu.

Edukację artystyczną rozpoczął w 1869 w warszawskiej Klasie Rysunkowej, gdzie kształcił się do 1874 pod kierunkiem Antoniego Kamińskiego, Rafała Hadziewicza i Wojciecha Gersona.
Od 1873 r. prezentował regularnie swe prace w warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych Później, od roku 1875, kontynuował naukę w akademii monachijskiej uczęszczając do pracowni A. Wagnera.
Swe umiejętności warsztatowe doskonalił w okresie 1877-1879, uczęszczając do krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych i studiując w pracowni Jana Matejki.

W następnych latach dość często zmieniał miejsce zamieszkania. W 1878 odbył podróż do Paryża. W 1879 osiadł na rok we Lwowie, następnie przeniósł się do Warszawy, gdzie mieszkał do 1883 roku.
Pobyt na Ukrainie w latach 1883-1894 przyniósł stylistyczny przełom w twórczości Wyczółkowskigo, zapoczątkowując realistyczny nurt jego sztuki. Od 1892 roku wystawiał prace w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych.
W 1895 artysta powrócił do Krakowa, gdzie w macierzystej uczelni podjął pracę pedagogiczną; mianowany w 1899 profesorem nauczał tam do roku 1911.

W 1897 roku wszedł do grona członków-założycieli towarzystwa artystów polskich "sztuka", elitarnego ugrupowania reprezentującego polską sztukę w ramach międzynarodowego ruchu wystawienniczego.

Wyczółkowski niewątpliwie wiele podróżował. Zagraniczne wojaże poszerzyły tematyczny zakres jego sztuki o nowe motywy; w latach 90-tych XIX wieku przebywał we Włoszech, w 1905 zwiedzał Hiszpanię, w 1915 poznawał Anglię, Szkocję i Holandię.

Około 1900 rozpoczął się ponad trzydziestoletni okres fascynacji Wyczółkowskiego grafiką oryginalną. Pierwsze próby, do których zachęcił artystę Feliks Jasieński, koneser i kolekcjoner grafiki europejskiej.

Okres I wojny światowej spędził w Warszawie i Krakowie.
Po wojnie, w latach 1918-1929 mieszkał w Krakowie, skąd wyjeżdżał często do swego majątku w Gościeradzu k. Bydgoszczy. W roku 1929 przeniósł swą pracownię do Poznania.

W 1934 objął stanowisko profesora grafiki w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych.

Zmarł 27.12.1936 w Warszawie. Pochowany został we Wtelnie pod Bydgoszczą. Franciszka Wyczółkowska, żona artysty, zgodnie z jego wolą, całą pozostałą po nim spuściznę artystyczną przekazała 8 kwietnia 1937 roku Bydgoszczy. Było to 425 prac malarskich, graficznych, rysunkowych, pamiątki osobiste oraz wyposażenie pracowni.

Wyczółkowski należy do grona najwybitniejszych twórców okresu Młodej Polski. Ogrom jego talentu przejawił się zarówno w bogatym repertuarze przedstawianych tematów jak i w szerokiej skali środków ekspresji, w eksperymentatorskiej pasji prowadzącej do osiągnięcia mistrzostwa w stosowaniu rozmaitych mediów i technik artystycznych.
Początkowo malował pod wpływem historyzmu W. Gersona i J. Matejki, zachowując dokumentalny realizm szczegółu. Po pobycie w Paryżu w 1889 zmienił swe zainteresowania i wykorzystywał pewne rozwiązania impresjonizmu, malując pejzaże i sceny rodzajowe z silnymi efektami świetlnymi, np. Rybacy, 1891 (Muzeum Narodowe, Warszawa). Obrazy te powstały jednak w pracowni i nie są rejestracją bezpośrednich doznań natury, malarzowi bardziej zależało na wzmożeniu ekspresji niż obiektywnym ujęciu form.
Po 1900 roku artysta wrócił do realizmu. Rysował pastelami wiele znakomitych widoków tatrzańskich, np. Mnich nad Morskim Okiem, 1904 (Muzeum Narodowe, Kraków) oraz liczne portrety znanych mieszkańców Krakowa.
Rok 1904 był tym momentem historycznym, w którym ze względu na toczącą się wojnę rosyjsko-japońską w społeczeństwie polskim odżyły nadzieje na odzyskanie niepodległości, nowego zabarwienia nabrała pamięć narodowych czynów i narodowa mitologia. Dla rysującego tatrzańskie masywy Wyczółkowskiego punktem wyjścia była próba utrwalenia wizualnych wrażeń, uchwycenia i zamknięcia w artystycznym kształcie ulotnych stanów atmosferycznych. Impresjonistyczne przesłanki uległy jednak przeobrażeniu pod wpływem historycznej refleksji; nasycenie tatrzańskich motywów osobistym przeżyciem artysty wyraziło się w syntetyzującej formule stylistycznej, w zawężeniu gamy barwnej i wyborze mrocznej dominanty kolorystycznej (Czarny Staw).
Twórczość graficzna zaczęła w pewnym momencie coraz bardziej wypierać malarstwo. W jego pracach zauważalne stały się wpływy grafiki japońskiej. W twórczości graficznej Wyczółkowskiego hegemonię sprawowała czarno-biała gama walorowa; w monochromatycznej litografii artysta poszukiwał jakości wyjątkowych, dla grafiki specyficznych, odróżniających ją od malarstwa.
Artysta osiągnął wybitne rezultaty w dziedzinie litografii, opracował w niej własne techniki. Jego dorobek graficzny odznacza się bogactwem rozwiązań termalnych, połączeniem trafnej charakterystyki motywu z poetyckim nastrojem.

Wydał liczne teki grafik: Tatry, 1906; Gdańsk, 1909; Teka huculska, 1910; Wawel, 1911-12; Teka litewska, 1912; Stara Warszawa, 1916; Lublin, 1918-19; Teka gościeradzka, 1923-24; Teka mariacka, 1926-27.
W tece Tatry artysta-grafik osiągnął największą siłę ekspresji w akwatintach zebranych. Tu na niewielkiej powierzchni ryciny nastąpiła najsilniejsza kondensacja psychicznego poddania się twórcy majestatowi gór, odczucia potęgi zamieszkałych wśród nich żywiołów.
Odmienne widzenie natury, bezpośrednie i spontaniczne przejawia się w graficznych tekach Wyczółkowskiego utrwalających widoki Litwy. W tce Liewskiej ujęcia pejzaży cechuje maksymalna oszczędność środków ekspresji; lapidarny, pospieszny rysunek chwyta w wąskiej gamie czerni i bieli ulotne wrażenia optyczne. Mistrzowskie operowanie miękką kredą, zręczne przechodzenie zwinnej linii w dynamicznie położoną plamę aksamitnej czerni, stworzyły sugestię bezkresnego krajobrazu przytłoczonego ogromem nieba (Dwie sosny i pień, 1907).
Również teki Huculska i Ukraińska niosły wyraz rozmiłowania w rodzimym krajobrazie. Prezentowały one pełne urzeczenia spojrzenie na pejzaż stepowy, na skromne miasteczko wśród pól, wieś rybacką nad rzeką, huculskie cerkiewki i wiatraki, ubogie chaty, konie w kieracie i stada bydła. Kredkowy rysunek wzbogacił się tu o szczegóły; realistyczne ujęcie zyskało na opisowości, wciąż jednak oszczędnej. Wyczółkowski, jako twórca piętnastu tek graficznych stał się na polskim gruncie niedoścignionym rekordzistą. Z równym rozmachem jak rozległe krajobrazy Litwy i Ukrainy kreślił Wyczółkowski pejzaże miejskie. W 1909 artysta wydał pierwszą tekę, na którą składały się wyłącznie motywy architektoniczne; były to widoki Gdańska notowane zręcznym pociągnięciem kredki, postrzegane wrażliwym na zmienność walorowych tonacji okiem realisty.
W obu tekach Wawelskich artysta uwiecznił najcenniejsze dla pamięci narodowej fragmenty wawelskiej architektury - katedrę, Kaplicę Zygmuntowską i najbardziej nośne symbolicznie królewskie nagrobki, Jadwigi, Jagiełły i Kazimierza Jagiellończyka.

Jego obrazy znajdują się we wszystkich większych polskich muzeach, zaś największy zbiór grafik posiada Muzeum w Bydgoszczy.

Galeria obrazów na stronie: Leon Wyczółkowski

do góry
Więcej obrazów