Murillo, Bartolome Esteban
( 1617 - 1682 )zobacz obrazy >>>
Bartolome Esteban Murillo - autoportretBartolome Esteban Murillo był ostatnim z czternaściorga dzieci. Przyszedł na świat w Sewilli,
prawdopodobnie 31 grudnia 1617 roku, ochrzczony bowiem został 1 stycznia roku 1618. Jego ojciec, Bartolome
Esteban, z zawodu balwierz, poślubił trzydzieści lat od siebie młodszą Marię Perez Murillo, wywodzącą się z rodziny
złotników i malarzy.
Zaledwie dziesięcioletni chłopiec stracił najpierw ojca, a kilka miesięcy później matkę.
Zaopiekowała się nim jego najstarsza siostra wraz ze swym mężem, chirurgiem Juan Agustin Lazares’em.
W wieku piętnastu lat Bartolome wysłany został na terminowanie u malarza Juana del Castillo, starego przyjaciela
matki. Młody Bartolome sprzątał, rozcierał farby i uczył się swego zawodu. Zasadniczo jednak początek kariery
malarza jest bardzo słabo znany. Przypuszcza się, iż skończył naukę w 1636 roku, wszelako nie znamy żadnego jego
dzieła wykonanego przed rokiem 1638.
Wiadomo, że w tym czasie Murillo był wielce religijny. Został członkiem Bractwa Matki Boskiej Różańcowej w roku
1644, co oznacza, iż od tej pory regularnie uczestniczył w posługach udzielanych chorym i umierającym.
26 lutego 1645 roku, w kościele pod wezwaniem Magdaleny, Murillo poślubił 23 -letnią Beatriz de Cabrera y
Sotompayor Villalobos. Okoliczności towarzyszące ceremonii były niecodzienne, gdyż panna młoda oświadczyła księdzu,
że została zmuszona do tego by wyjść za mąż. Jednakże kilka dni później zmieniła zdanie twierdząc, że była bardzo
przejęta i zdenerwowana lecz, kiedy opuściły ją emocje oświadczyła, że jest gotowa zawrzeć to małżeństwo ze swej
własnej, nieprzymuszonej woli. Ze związku tego urodziło się łącznie dziewięcioro dzieci.
Tego samego roku klasztor franciszkański w Sewilli zamówił u Murilla cykl obrazów
przedstawiający życie świętego Franciszka i jego uczniów, dziś rozproszonych, do których należy Śmierć
Klary, znajdująca się w Dreźnie. Szesnaście lat wcześniej, Zurbaran namalował dla tego samego miejsca serię
obrazów dotyczących życia świętego Bonawentury.
Praca ta była słabo płatna, ale przyniosła Murillo sławę i odtąd jego kariera została definitywnie przesądzona. W
roku następnym, 1646, przyszło na świat pierwsze dziecko malarza, Anna Maria. Od tego czasu zamówienia i narodziny
dzieci następowały jedne po drugich. W 1647 roku urodził się Jose Felipe, a Isabela Francisca w 1648.
Przez kilka lat Murillo wiódł spokojne życie, bez większych trosk. Obok pieniędzy jakie
przynosiło mu malowanie obrazów, artysta ciągnął niemałe zyski z wynajmu mieszkań, których był właścicielem.
Niestety nie zmącone szczęście nie trwało długo. W roku 1649 Sewillę opanowała dżuma, dwa lata po niej nadeszła
fala głodu. W roku 1650 umarła pierworodna córka artysty, Anna Maria.
W latach 1650 i 1651 malarz pracował dla klasztoru San Leandro. W następnych latach Murillo
często się przeprowadzał, nie opuszczając jednakże Sewilli.
W latach 1656-1657 Murillo realizował zamówienia dla katedry. Jego reputacja nieustannie rosła.
W roku 1658 artysta odbył podróż do hiszpańskiej metropolii. Przy tej okazji odkrył i studiował bogate zbiory królewskie, zawierające obrazy malarzy włoskich (szczególnie weneckich) i flamandzkich. Szczególnie zachwycił się dziełami Rafaela Santi, Rubensa i van Dyck’a. Pod ich wpływem oczyścił swoje malarstwo z kontrastowego światłocienia, wprowadził miękki modelunek i rozproszone, złote światło. Miał też możliwość podziwiania dzieła swego poprzednika Velazqueza. Murillo pozostał w Madrycie przez niespełna rok. Kiedy wrócił do Sewilli, jego sława przekraczała już sławę Zurbarana, który był uważany za największego malarza andaluzyjskiej stolicy.
Pełen entuzjazmu za sprawą zdobytej w Madrycie wiedzy i pełen zapału względem swych przyszłych prac, Murillo zaczął dostrzegać potrzebę nauczania malarstwa. Stad zapewne wziął się pomysł utworzenia wraz z innymi artystami Akademii Sztuk Pięknych, której inauguracja przypadła na 11 stycznia 1660 roku. Murillo, wraz z malarzem Francisco Herrerą młodszym był jej pierwszym rektorem do roku 1663.
Ostami syn Murilla, Gaspar Esteban, przyszedł na świat 22 października 1661 roku. Został zakonnikiem, podobnie jak jego siostra, Francisca Maria, urodzona w roku 1655, która wstąpiła do żeńskiego zgromadzenia dominikanów Madre de Dios w roku 1668.
Niecałe trzy lata po narodzinach ostatniego dziecka umarła żona Murilla, zostawiając go samego na ostatnich dwadzieścia lat życia. Kiedy chował Beatriz był już człowiekiem wielce doświadczonym przez życie, wszak wcześniej towarzyszył w ostatniej drodze pięciorgu ze swych dzieci. Pogrążony w żałobie Murillo szukał zapomnienia w pracy.
W roku 1665 wykonał obrazy dla kościoła Santa-Maria-Blanca, a w latach następnych dla kościoła
kapucynów w Sewilli.
Artysta nic poprzestał jednak na tym. Coraz mocniej odczuwał potrzebę pomagania bliźnim w ich niedoli i
nieszczęściu. Nie tylko malował piękno i cnoty ludzi, lecz w swoim życiu angażował się osobiście w akty
miłosierdzia.
W roku 1665, Murillo stał się członkiem Konfraterni Santa Caridad (Świętego Miłosierdzia), której celem była troska
o biednych, czuwanie przy umierających, zbieranie ciał topielców, grzebanie porzuconych trupów i towarzyszenie
skazańcom w ich ostatnich chwilach.
Aktywność twórcza jaką Murillo rozwijał w latach 60-tych i 70-tych była nadzwyczajna i uczyniła z niego najbardziej płodnego malarza hiszpańskiego XVII wieku.
Ponad sześćdziesięcioletni malarz nie przestał pracować, jednakże w roku 1682, kiedy
realizował obraz ołtarzowy dla kościoła klasztoru kapucynów w Kadyksie, spadł z rusztowania. Został przewieziony do
domu, gdzie zredagował testament; w jednym z jego punktów artysta zamówił 400 mszy za spokój swej duszy.
Zmarł 3 kwietnia 1682 roku około piątej po południu.
W dziełach swoich stosował początkowo ostry światłocień i kontrastowe zestawienie kolorystyczne, w późniejszym czasie wykształcił jednak własny styl malarski. Artyście udało się połączyć religijną ekstazę z realizmem, sceny rodzajowe zaś z biblijnymi. Wybierał zdarzenia radosne lub liryczne, unikał tematów dramatycznych. Wdzięk wielu jego obrazów zwiastował już sztukę XVIII wieku.
Malował liczne sceny rodzajowe, np. Jedzący winogrona, 1645-55 i Domowa toaleta,
1670-75 (oba w Alte Pinakothek, Monachium), a także sceny z życia sewilskich dzieci ulicy, np. Chłopcy jedzący
owoce, 1650-60 i Grający w kości, 1668-72.
Ogromną popularnością cieszyły się jego liczne i pełne swobody Madonny, np. Madonna z Dzieciątkiem, ok.
1670, znajdująca się w Dreźnie oraz wizerunki Immaculaty.
Do najwybitniejszych należą 22 obrazy dla zakonu kapucynów w Sewilli z lat 1665-66 i 1668-70.
Dorobek malarza liczy około 500 obrazów, które często były kopiowane.
