Google
 
Web malarstwo.awardspace.info

Nolde, Emil (właśc. Emil Hansen)

( 1867 - 1956 )

zobacz obrazy >>>

Nolde, Emil
Emil Nolde - autoportret
Malarz i grafik niemiecki, urodzony 7.08.1867 roku w Nolde, północny Schleswig.

Pochodził z rodziny chłopskiej i całe dzieciństwo spędził w gospodarstwie, które od dziewięciu pokoleń należało do rodziny jego matki. Już od dzieciństwa Emil różnił się od pozostałej trójki braci – malował, rysował i pokrywał wrota stodoły kredowymi rysunkami.
Należał do religijnej rodziny protestanckiej, co miało się w jego późniejszych czasach odzwierciedlić.

Szybko stało się jasne, iż Emil nie został stworzony do pracy na roli, dlatego też wyjechał do Flensburga i w latach 1884-88 uczył się tam snycerstwa, później kształcił się krótko w Kunstgewerbeschule w Karlsruhe. W wolnym czasie malował i rysował.

W 1888 roku Nolde pojechał do Monachium by obejrzeć wystawę sztuki industrialnej. Postanowił tam pozostać, gdyż znalazł sobie pracę w fabryce mebli. Po zaledwie kilku tygodniach wyjechał jednak do Karlsruhe, gdzie znalazł podobną pracę. Zaczął też pobierać nauki w wieczorowej szkole sztuki industrialnej. Szybko jednak zarzucił i tą pracę by poświęcić się dziennej nauce w szkole.
Niestety oszczędności starczyły mu jedynie na dwa semestry nauki, w wyniku czego Emil wyjechał do Berlina, gdzie podjął pracę projektanta mebli. Podjął również ponownie naukę a wolny czas spędzał na studiowaniu dzieł wielkich mistrzów malarstwa w berlińskich muzeach. Tam też po raz pierwszy zetknął się ze starożytną sztuką egipską i asyryjską.

Od 1892 uczył rysunku w Gewerbemuseum w Sankt-Gallen. W tym okresie, mimo braku czasu z powodu absorbującej go pracy w muzeum, wykonał serię kart pocztowych, na których w satyryczny sposób przedstawił motywy gór szwajcarskich. Sto tysięcy kopii kart sprzedało się w zaledwie dziesięć dni. Nolde zarobił dzięki temu 25 tysięcy złotych franków co wyzwoliło go ze zmartwień finansowych. Emil porzucił pracę nauczyciela i wyjechał do Monachium.
W Monachium Nolde zaczął uczęszczać do tamtejszej Akademii, gdzie studiował pod kierunkiem Fransa von Stuck’a i A. Hoelzla, który zapoznał go ze swą teorią barw i abstrakcyjnego oddziaływania koloru.
We wczesnych pracach Noldego można odnaleźć wpływy jego kolejnych fascynacji: realizmu W. Leibla, symbolizmu A. Böcklina i impresjonizmu M. Liebermanna.

W roku 1900 Nolde wyjechał do Kopenhagi, gdzie poznał i poślubił Adę Vilstrup. Bardzo szybko jednak młoda para popadła w problemy finansowe a na dodatek Ada zapadała na powracające choroby.

Wiosną 1903 roku para postanowiła wyjechać do Berlina, gdzie Ada podjęła fatalną decyzję o próbie zarobienia pieniędzy śpiewając w nocnym klubie. Doprowadziło to do poważnego załamania w wyniku czego Emil zawiózł Adę do Włoch w celu jej powrotu do zdrowia.

Od 1906 Nolde przebywał głównie w Berlinie. Przez krótki czas wystawiał wraz z ugrupowaniem Die Brücke. Szybko jednak stwierdził, iż nie tam jest jego miejsce, gdyż zaczął odnajdywać swój własny styl malarski.
Jego własny styl wykrystalizował się dopiero w 1909 roku, kiedy to powstały obrazy Zielone Świątki (zbiory prywatne, Muri) i Ostatnia wieczerza (Statens Museum vor Kunst, Kopenhaga). Prace te charakteryzuje ekspresyjna deformacja formy oraz niespotykany witalizm i pasja w kształtowaniu kompozycji obrazu.
Do najwybitniejszych dzieł Nolde’go o tematyce religijnej należą: tryptyk Maria Egipcjanka oraz poliptyk Życie Chrystusa (oba 1912), których brutalna, niekonwencjonalna forma wywołała protesty władz kościelnych.
W tym samym czasie Nolde zaczął się stawać bardzo popularną i kontrowersyjną osobą w Niemczech. W 1910 roku napisał bardzo krytyczny list o zabarwieniu nazistowskim do prezesa berlińskiej Secesji, Maxa Liebermann’a, który był Żydem. Nolde został przez to wykluczony z Secesji.
Kiedy w następnym roku Max Pechstein i inni ekspresjoniści zaczęli formować Neue Sezession, Nolde przyłączył się do nich. Niedługo później został zaproszony do wzięcia udziału w drugim pokazie Blaue Reiter w Monachium a w 1912 na wystawę w Kolonii.

Już w następnym roku Nolde otrzymał niepowtarzalną propozycję rozszerzenia swoich horyzontów – wzięcia udziału w ekspedycji do niemieckich terytoriów na Południowym Pacyfiku. W latach 1913-14 artysta był członkiem wyprawy, której szlak wiódł przez Rosję do Korei, Chin i Polinezji. W czasie tej podróży studiował sztukę tzw. kultur prymitywnych, która fascynowała go już wcześniej.

W czasach hitlerowskich Nolde był dyskryminowany, pomimo że wcześniej historyk sztuki - Max Sauerlandt - próbował uczynić zeń twórcę "narodowo-niemieckiej" sztuki.

W 1934 roku odkryto, iż Nolde cierpi na raka żołądka. Podjęto operację, która zakończyła się sukcesem, jednak artysta był niejako zmuszony wyjechać na rekonwalescencję do Szwajcarii.

W 1937 roku z muzeów Naziści, przeciwni sztuce industrialnej i modernistycznej, usunęli 1052 dzieła artysty, z których część pokazano na wystawie "sztuki zdegenerowanej" w Monachium.
W latach 1938-45 Nolde w osamotnieniu tworzył setki akwareli, tzw. Nie namalowane obrazy. Po 1945 roku powtórzył niektóre z nich w technice olejnej. Żona Emila w 1942 roku ponownie zaczęła chorować i została zabrana do szpitala w Hamburgu. Szczęśliwie oboje przeżyli czas wojny, jednak już rok po jej zakończeniu, w 1946 roku, Ada zmarła.

W 1952 roku Nolde ponownie się ożenił, tym razem z 28-letnią córką swego przyjaciela. Podjął też z nową energią prace nad kolejnymi dziełami.
Swój ostatni obraz olejny Nolde wykonał w 1951 roku, potem tworzył już jedynie akwarele.

Nolde zmarł 15.04.1956 roku w Seebüll, Holstein, w wieku 88 lat.

Wybitny jest również jego dorobek w dziedzinie grafiki (drzeworyty, sztychy i litografie), który został najpełniej zaprezentowany w Biennale w Wenecji w 1950 roku. Reprezentatywną kolekcję dzieł Nolde’go posiada muzeum w jego byłym domu w Seebüll.
Jakkolwiek jego twórczość łączy się z niemieckim ekspresjonizmem, przez całe życie pozostawał artystą wysoce indywidualnym, nie związanym formalnie z żadnym ugrupowaniem.

do góry
Autoportret - 1917
Autoportret - 1917
Chrystus i Grzesznica - 1926
Chrystus i Grzesznica - 1926
Chrystus w Podziemiu
Chrystus w Podziemiu
Chrystus Wystawiony na Pośmiewisko - 1909 - Brücke Museum, Berlin
Chrystus Wystawiony na Pośmiewisko - 1909
Czerwone Chmury - 1930 - Museo Thyssen-Bornemisza, Madryt
Czerwone Chmury - 1930
Duże Maki (Czerwień, Czerwień, Czerwień) - 1942
Duże Maki (Czerwień, Czerwień, Czerwień) - 1942
Duże Słoneczniki - 1928
Duże Słoneczniki - 1928
Dwie Dziewczyny - ok1929
Dwie Dziewczyny - ok1929
Dziecko i Wielki Ptak - 1912 - Statens Museum for Kunst, Kobenhavn
Dziecko i Wielki Ptak - 1912
Więcej obrazów