Manet, Edouard
( 1832 - 1883 )zobacz obrazy >>>
Edouard ManetMalarz i grafik francuski, urodzony 23.01.1832 w Paryżu w rodzinie paryskiej burżuazji, jako
syn wysokiego urzędnika państwowego i sędziego, Auguste Maneta.
Rodzice chcieli aby Edouard poszedł w ślady ojca, lecz kiedy chłopak nie wykazywał zainteresowań w tym kierunku
pozwolili mu studiować sztukę, która to była jego pasją.
W latach 1850-56 kształcił się w atelier Tomasa Couture'a w Ecole des Beaux-Arts w Paryżu.
Uczęszczał także do Academie Suisse oraz kopiował dzieła starych mistrzów w Luwrze. Interesowało go zwłaszcza
malarstwo weneckie oraz obrazy D. Velazqueza i F. Goyi.
Po okresie studiów podróżował do Belgii, Holandii, Niemiec, Austrii, Włoch i Hiszpanii.
We wczesnych pracach nawiązywał do sztuki mistrzów jawnych oraz realistycznej twórczości G.
Courbeta. Stosował ciemną gamę barwną; często używał czerni. Jego Prace były kontrowersyjnie oceniane przez krytykę
- Pijący absynt, 1859 (Ny Carlsburg Glyptothek, Kopenhaga) został odrzucony przez jury Salonu w 1859. Obraz
ten, tak jak Stary muzyk z 1862 roku, ukazywały ciemniejszą stronę paryskiego życia.
Po raz pierwszy wystawiał na oficjalnym Salonie w 1861 Portret Rodziców artysty, 1860 (zbiory Rouarta,
Paryż) oraz Gitarzystę.
Po śmierci ojca w 1862 roku malarz stał się niezależny finansowo.
Od końca lat 50. wokół Maneta skupiał się krąg towarzyski, do którego należeli m.in. C. Monet,
P.A. Renoir oraz Emil Zola i Charles Baudelaire. Dwaj ostatni stali się żarliwymi obrońcami twórczości artysty
będącej przedmiotem ataków akademików i konserwatywnej krytyki.
Zażarte spory wzbudziły dwa dzieła Maneta: Śniadanie na trawie, 1863 (Luwr, Paryż), będącego transpozycją
Koncertu wiejskiego Giorgione’a oraz Olimpie, 1865 (Luwr, Paryż), wzorowaną na Wenus z Urbino
Tycjana. Były one śmiałym wyzwaniem rzuconym tradycyjnym gustom; nagie postacie kobiet przedstawione były
realistycznie, co nie pozwalało interpretować ich jako konwencjonalnych alegorii. Protesty widzów wzbudzało również
osnucie tych „trywialnych" scen na kanwie obrazów dawnych mistrzów, co traktowano jako szarganie uświęconych
wartości. Olimpia, wystawiona na paryskim Salonie w 1806 roku wywołała ostre sprzeciwy, w wyniku których
obraz usunięto.
Poprzez odrzucenie prac Maneta na Salonie, zaczęto organizować Salon Odrzuconych, na którym to wystawiono
Śniadanie na trawie.
Kontrowersyjne oceny wzbudzały również inne wybitne płótna Maneta, np. Martwy toreador, 1864 (Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork), Rozstrzelanie cesarza Maksymiliana, 1867 (Stadtische Kunsthalle, Mannheim). Raziły one widzów swym naturalizmem, a także śmiałymi kontrastami barw i światłocienia. Pomimo to Manet zyskiwał coraz więcej wielbicieli swej sztuki, zwłaszcza w kręgu przyszłych impresjonistów.
W 1869 roku Manet poznał Evę Gonzalés, która stała się jego studentką. Po 1870 pod wpływem B. Morisot i C. Moneta zaczął rozjaśniać paletę i zainteresował się studiami plenerowymi. Mylne jest jednak raczej zaliczanie Maneta do impresjonistów. Nie uczestniczył on bowiem w wystąpieniach grupy, nie stosował też metody dywizjonizmu. Operował zwartą plamą barwną i precyzyjnym rysunkiem, obcym impresjonistom.
W latach 70. często malował obrazy plenerowe, np. Argenteuil, 1874, Pływające atelier Moneta, 1874 (Neue Pinakothek, Monachium), a także motywy paryskie, m.in. Dworzec Saint-Lazare, 1873 (National Gallery of Art, Waszyngton), Bar w Folies-Bergere, 1881-82 (Courtauld Institute Galleries, Londyn).
Od 1874 roku Manet uznany został za lidera impresjonistów i zyskał miano malarza
eksperymentalnego. Cafe Guerbois, niedaleko studia Maneta, stała się miejscem spotkań Moneta, Renoira, Sisleya,
Degasa i Pissara; i choć Manet uczestniczył w zebraniach malarzy w Cafe Guerbois, nie był zachwycony swoją rolą
jako lidera grupy awangardowej.
W tym samym roku, kiedy to impresjoniści zorganizowali swoją pierwszą wystawę w studio Nadara, Manet odmówił
uczestniczenia w niej. Nie wystawiał swoich prac na żadnej z kolejnych ośmiu wystaw impresjonistów.
W ciągu tego roku Manet współpracował jednak w Argenteuil z Monetem oraz udzielał wsparcia finansowego jego
przyjaciołom artystom. Było to w czasie kiedy Manet najbardziej zbliżył się w swych pracach do impresjonizmu.
W 1877 poniósł kolejną oficjalną porażkę - jego obraz Nana, 1877 (Kunsthalle, Hamburg)
został odrzucony przez jury Salonu. Sukces przyniosły mu dopiero portrety, zawsze będące zresztą ważną dziedziną
twórczości artysty, np. Emile Zola, 1868 (Luwr, Paryż), W ogrodzie zimowym, 1878 (Nationalgalerie,
Berlin), U ojca Lathuile, 1879 (Musee des Beaux-Arts, Tournai). Z powszechnym uznaniem spotkał się również
portret aktorki Jeanne de Marsy, 1881 (Bingham Collection, Nowy Jork).
W tym samym roku artysta został odznaczony Orderem Legii Honorowej drugiej klasy.
W ostatnim okresie twórczości obok portretów malował pastelami martwe natury, zwłaszcza
kwiaty. Parał się również grafity (akwafortą i litografią).
Wykonał wiele ilustracji książkowych, m.in. do utworów J. Champfleury'ego i E.A. Poego.
Edouard Manet zmarł 30.04. 1883 roku po wyczerpującej chorobie w Paryżu.
Twórczość Maneta przyczyniła się do przełamania tradycji sztuki akademickiej i utorowała drogę impresjonizmowi. Jeden z najwybitniejszych malarzy francuskich drugiej poł. XIX w. Pomimo że uchodził za przywódcę impresjonistów, w swej sztuce pozostał od nich niezależny. Zdecydowanie występował przeciwko akademizmowi, ale miał wielki szacunek dla sztuki dawnej.
