Zurbaran, Francisco de
( 1598 – 1664 )zobacz obrazy >>>
Francisco ZurbaranNie jest znana dokładna data urodzenia tego hiszpańskiego malarza, wiadomo jednak, iż został
ochrzczony 7.11.1598 roku w Fuente de Cantos, Estremadura. Zurbaran był synem rolników, Luisa Zurbarán i Isabel
Marquet.
Ojciec wysłał go w dzieciństwie do szkoły, prowadzonej przez Juana de Roelasa w Sewilli.
Następnie chłopiec pobierał nauki u nieznanego malarza, Pedra Diaza de Villanueva również w Sewilli.
W roku 1619 wrócił do Llereny, gdzie wykonywał liczne obrazy ołtarzowe i wotywne. Od swego drugiego nauczyciela
przejął styl światłocieniowego malarstwa F. Herrery starszego.
Cała twórczość malarza, poza martwymi naturami, powstała w służbie Kościoła i kontrreformacji. Korzystając z elementów caravaggionizmu oraz wątków narodowego malarstwa hiszpańskiego, doprowadził je do punktu, który pozwolił Velazquezowi nadać mu światową rangę.
W 1621 roku Zurbaran wykonał 21 obrazów dla dominikanów S. Pablo w Sewilli, które to
przyniosły mu sławę.
W statycznej ociężałości, stoją one na przeciwległym biegunie zmysłowego stylu Ribery.
W roku 1628 powstały Sceny z życia S. Pedro Nolasco oraz 5 wizerunków mnichów dla klasztoru mercenarystów w
Sewilli (Academia S. Fernando, Madryt).
W 1634 roku Filip IV nadał artyście tytuł malarza królewskiego i zlecił dekorację Sali
Królewskiej w nowo zbudowanym pałacu Buen Retiro. Zurbaran namalował tam dwie bitwy, np. Zwycięstwo pod
Kadyksem i 10 scen z Czynami Herkulesa. Jednocześnie powstały pierwsze martwe natury, np. Martwa
natura z cytrynami, pomarańczami i różą, 1633, spokojna, doskonale zbudowana kompozycja o wyśmienitym oddaniu
materii.
Pobyt w Madrycie umożliwił artyście poznanie innych sposobów malowania, pokazał możliwość przekazu silniejszych
wzruszeń i barokową wspaniałość. Zurbaran
pozostał wprawdzie przy swoim realizmie, ale
wzrastające znaczenie koloru i trójwymiarowości brył w jego obrazach pokazuje, ile zdołał adaptować z włoskich
mistrzów, np. Adoracja pasterzy, 1638 (Grenoble).
W połowie lat 30. Zurbaran uwolnił się od ostrych kontrastów światłocienia. W roku 1635
artysta ponownie przebywał w Sewilli i rozpoczął niezwykle pracowitą i pełną sukcesów dekadę, pracując dla wielu
kościołów i klasztorów południowo-zachodniej Hiszpanii.
W roku 1636 powstała m.in. wielka seria wizerunków świętych kobiet dla szpitala św. Krwi, dziś rozproszonych w
licznych muzeach całego świata, np. Święta Apolonia (Luwr, Paryż). Malował także serie obrazów dla świątyń w
hiszpańskich koloniach w Ameryce, eksportując je poprzez rodzinę żony, osiadłą w Peru. Miał jednak kłopoty z
uzyskaniem za nie zapłaty.
W 1658 roku malarz wrócił do Madrytu. Wzrastająca popularność Murilla zmusiła artystę do współzawodniczenia z jego miękką, płynną ekspresją. Święci z ostatnich obrazów porzucili wyraz ascezy, stali bardziej romantyczni, a Madonny upodabniły się do włoskich pierwowzorów.
Zurbaran zmarł po 28.02.1664 roku w Madrycie.
