Heyden, Jan van der
( 1637 - 1712 )zobacz obrazy >>>
Jan van der Heyden, urodzony 5.03.1637 roku w Gorinchem nad Waalem, był trzecim z synów kupcu
zbożowego, którego rodzina pochodząca z Flandrii osiedliła się najpierw w Blommal, a potem na początku XVII w, w
Utrechcie. Rozkwitał tam przemysł tekstylny związany z produkcją słynnych utrechckich aksamitów. Nie wiadomo z
jakiego powodu rodzice Jana opuścili to bogate miasto, ale niedługo po ślubie przenieśli się do Gorinchem.
Mieli ośmioro dzieci, które wychowywali w wierze mennonickiej, bowiem van der Heyden’owie należeli do odłamu
anabaptystów - założonego we Fryzji przez Mennona Simonsza. Mennonici dopuszczali wyłącznie chrzest dorosłych i
kierowali się w życiu surowymi zasadami wynikającymi z dosłownej interpretacji Biblii.
Pierworodny syn Goris zajmował się produkcją luster. Urodzony w roku 1637 Jan trudnił się
początkowo malowaniem na szkle. Kilka z takich prac znajduje się w zbiorach amsterdamskiego Rijksmuseum.
W obrazach olejnych van der Heydena widać tę precyzję, której wyuczył się malując na szkle. Miało to wpłynąć
determinująco na doskonałość jego wedut.
Widoki miejskie zaczął malować prawdopodobnie już po przeprowadzce do Amsterdamu, gdzie spotkał swą przyszłą żonę,
Sarę. Ich ślub odbył się w czerwcu 1661 roku.
Piastował urzędy związane z jego kompetencjami w dziedzinie oświetlenia i walki z pożarami,
jako że malarstwo nie stanowiło jego jedynej pasji - był również inżynierem.
W 1669 roku przedstawił projekt lamp oliwnych, przystosowanych do oświetlania ulic. Władze miejskie natychmiast
wprowadziły je do powszechnego użytku i mianowały van der Heyden’a inspektorem lamp publicznych.
W czasach gdy drewno było rozpowszechnionym materiałem budowlanym, a sposoby gaszenia ognia dość prymitywne,
opracował z bratem, Nicolaesem, system pomp hydraulicznych zdolnych sięgnąć strumieniem wody po dachy najwyższych
domów. Otrzymał w wyniku tego tytuł inspektora ochrony przeciwpożarowej.
W 1690 roku van der Heyden wydał książkę z projektami lamp ulicznych.
Jan van der Heyden zrealizował kilka pejzaży, jednak w jego twórczości zdecydowanie przeważają
widoki miejskie. Artysta sam malował jedynie miasto i jego architekturę, zaś wykonanie postaci powierzał
Adriaenowi van de Velde lub Johannesowi Lingelbachowi.
Poza kilkoma podróżami wzdłuż Renu i na południe Holandii, van der Heyden aż do śmierci - 28 marca 1712 r.
mieszkał w Amsterdamie.
Malował weduty, przede wszystkim Amsterdamu, naśladując Berckheyde’a. Są to obrazy o dużej
precyzji topografii rysunku, ale również wydobywające nastrój i poezję uliczek i kanałów, np. Kanał i ratusz w
Amsterdamie (Luwr, Paryż).
Malował również martwe natury, np. Martwa natura z pancernikiem (Muzeum Sztuk Pięknych, Budapeszt).
