Giotto di Bondone (właśc. Angiolo di Bondone)
( 1266(?)–1337 )zobacz obrazy >>>
Giotto di Bondone - pomnikGiotto, a właściwie Angiolo di Bondone urodził się w 1266 (?), zapewne w Colle di Vespignano
pod Florencją.
W młodości Giotto zdobywał wykształcenie w pracowni florenckiego artysty Cimabue, który w latach 1288-1292
wykonywał freski w kościele Świętego Franciszka w Asyżu. Wraz z mistrzem pojawił się i jego uczeń. Przy freskach
pracowało wielu artystów m.in. z Rzymu i dzięki temu Giotto mógł zdobywać gruntowne wykształcenie. Utalentowany
młody malarz był coraz częściej dopuszczany do pracy przy freskach i dzisiaj badacze wiodą spór o autorstwo
poszczególnych malowideł. Z pewnością rola Giotta w malowaniu fresków wzrastała z czasem, ale przypisywanie mu
całości fresków to uproszczenie wynikające z jego późniejszej sławy. W każdym razie freski z kościoła Świętego
Franciszka w Asyżu ilustrują rozwój malarstwa włoskiego i zapowiadają sztukę Renesansu.
Od roku 1298 Giotto pracował w Rzymie, ale jego mozaika w Bazylice Świętego Piotra nie
zachowała się.
Po powrocie do Florencji Giotto ożenił się z Ciutą di Lapo del Pela. Mieli ośmioro dzieci; czterech synów i cztery
córki.
W latach 1303-1305 Giotto pracował w Padwie malując freski kaplicy Scrovegnich (Dell'Arena).
Jest to najlepiej udokumentowane dzieło Giotta. Kaplica poświęcona jest Marii i Jezusowi. Na ścianach bocznych
umieszczono po trzy cykle obrazów; jeden nad drugim.
Górny prawy to sześć obrazów z życia Joachima i Anny, rodziców Marii, ukazany w nastroju czułości. Górny lewy to
sześć obrazów o życiu Marii do momentu Zwiastowania, utrzymany w nastroju umiarkowanej rezygnacji. Środkowy cykl to
dwadzieścia dwa obrazy z życia Jezusa, usytuowane po obu stronach kaplicy. Obrazy ukazują dzieciństwo, publiczną
działalność, w końcu mękę i śmierć, a także zmartwychwstanie Chrystusa. Szczytowym punktem u Giotta nie jest
zbawienna śmierć Chrystusa, lecz rozdźwięk pomiędzy Jego czynami a cierpieniami. Natomiast cykle dolne to alegorie
siedmiu cnót (strona prawa) i siedmiu grzechów głównych (strona lewa).
Wszystkie cykle wiąże ze sobą fresk Ostatnia Wieczerza namalowany na ścianie nad wejściem do kaplicy. Freski
w prezbiterium kaplicy Areny (Scrovegnich) powstały po roku 1317 i wykonali je prawdopodobnie uczniowie Giotta.
W latach 1310-1320 Giotto prowadził prace malarskie we florenckiej Bazylice Santa Croce,
dekorując freskami cztery kaplice.
We Florencji znajdują się też dwa kolejne cykle fresków, które wiązane są z Giottem: Legenda św. Franciszka
w Cappella Bardi w S. Croce z lat 1317-28 oraz Sceny z życia Jana Ewangelisty i Jana Chrzciciela w Cappella
Peruzzi, S. Croce. W nich także odnajdujemy indywidualną charakterystykę, jednak, w przeciwieństwie do fresków z
Padwy, artysta zrezygnował tu z uwypuklania głównej postaci. Styl narracji zyskał na sile i wyrazistości:
przestrzeń poszerzyła się, a gesty postaci stały się bardziej swobodne.
Działając jako budowniczy, zaprojektował Giotto dzwonnicę katedry florenckiej; przypisuje się mu także kilka
reliefów zdobiących ściany dzwonnicy.
Od roku 1328 pracował w Neapolu na zlecenie Roberta Andegaweńskiego, króla Neapolu. Dekorował freskami kaplicę
pałacową i tworzy cykl obrazów Sławni ludzie w wielkiej sali pałacu królewskiego.
Po powrocie do Florencji w 1334 roku otrzymał stanowisko nadzorcy budowy miasta i katedry.
Zaprojektował tam dzwonnicę, Ponte Carraia (most na rzece Arno) oraz zmodernizował foryfikacje miasta.
Wkrótce, 8.01.1337 umarł w pełni sławy.
O rewolucyjnej roli Giotta wspomina Dante w „Boskiej Komedii".
W 150 lat po śmierci mistrza, w uznaniu jego ogromnych zasług, Lorenzo Medici ufundował marmurowe popiersie artysty
w katedrze florenckiej.
Wybitne znaczenie Giotta w historii sztuki polega na przezwyciężeniu wpływów malarstwa grecko-bizantyjskiego i stworzeniu podstaw łacińsko-włoskiej tradycji malarskiej. Porównanie Giotta do jego nauczyciela Cimabuego, przedstawiciela wcześniejszej generacji, czyni tę różnicę czytelniejszą. Graficznemu i nadrealnemu przedstawieniu ciała Chrystusa w krucyfiksie Cimabuego przeciwstawił Giotto organiczno-plastycznie modelowane ciało Ukrzyżowanego, np. Krucyfiks z ok. 1293-1300 w S. Maria Novella we Florencji. Duchowej sile odpowiada więc siła fizyczna. Podobne różnice pokazują przedstawienia majestatu Madonny obu artystów w Galerii Uffizi. Do cielesności, która jest przez Giotta podkreślona nie tylko fałdami szat, dochodzi też architektoniczno-przestrzennie ukształtowany tron. Uduchowione i równocześnie ujęte fizycznie postacie składają się razem z przestrzenią architektoniczną na nową kompozycję obrazu. Artystyczne możliwości Giotta ujawniły się przede wszystkim w dużych, epickich cyklach fresków, które dla jego następców stały się głównym zajęciem. Spośród prac Giotta, które powstały podczas pobytu artysty w Rzymie, kiedy poznał prace Pietra Cavalliniego, tamtejszego odnowiciela tradycji malarskiej, zachowała się jedynie skromna część: mozaika starej Bazyliki św. Piotra (fragment w Rzymie, Groty Watykańskie). Cztery zachowane cykle fresków znajdują się w Padwie. Florencji i Asyżu. Zrezygnował przy tym z narracyjnej rozwlekłości w postawie i wymownych reakcjach psychicznych, jak np. zasłuchanie lub zdumienie.
