Hals, Frans
( ok1581 - 1666 )zobacz obrazy >>>
Ten malarz holenderski, urodził się między 1581 a 1585 w Antwerpii. Był najbardziej oryginalnym i znanym, obok Rembrandta i Jana Vermeera, przedstawicielem malarstwa holenderskiego.
Pochodził z rodziny sukienników. Wzmianki o nim zaczęły pojawiać się w Haarlemie od 1591
roku.
Kształcił się u Karela van Mandera, przedstawiciela późnego manieryzmu, zaś w roku 1610 został przyjęty do gildii
św. Łukasza.
Wczesna twórczość Halsa jest mało znana. Wprawdzie istnieje Portret Jacobusa Zaffiusa z
1611 roku (Frans-Hals-Museum, Haarlem), ale następnym jest dopiero Bankiet strzelców gwardii św. Jerzego z
1616 roku, obraz w pełni dojrzały, o zadziwiającym nowatorstwie w osadzeniu postaci w przestrzeni.
Portrety zbiorowe zawsze stanowiły kłopot dla malarzy i zwykle poprzestawano na statycznym zbiorze podobizn. Tu zaś
mamy do czynienia ze swobodnie i malowniczo ustawioną grupą, ożywioną ruchami i gestami, troskliwie skomponowaną
kolorystycznie. Hals okazał się niezrównanym mistrzem portretu zbiorowego, od obrazu z 1616, poprzez Strzelców
gwardii św. Adriana z 1633 (Frans-Hals-Museum, Haarlem), do późnych, może ostatnich Regentów domu
starców i Regentek domu staruszek z roku 1664 (Frans-Hals-Museum, Haarlem). W ściszonej, ciepłej gamie
kolorów skupia naszą uwagę na cechach psychicznych modeli, na twarzach i dłoniach śledzi zmiany spowodowane
starością.
Paleta Halsa podlegała ciągłym zmianom: od wczesnych prac o precyzyjnym rysunku z jasnymi, świetlistymi barwami,
cienko, laserunkowo nakładanymi, po spontanicznie malowane obrazy późniejsze, gdy rozkładał farby impastowo
skośnymi lub krzyżującymi się szerokimi pociągnięciami pędzla, uzyskując rozwibrowaną fakturę, bogatą w kontrasty i
przebłyski czystych barw.
W 1616 Hals odwiedził w Antwerpii Rubensa, który rewizytował go w Haarlemie w 1624 roku.
W latach 1624-28 malarz przejściowo poddał się wpływowi szkoły utrechckiej, caravaggionistów: Terbrugghena i
Honthorsta.
Dynamiczne malarstwo Halsa, podporządkowane wrażeniom wzrokowym, nie zyskało mu, podobnie jak
Rembrandtowi, klienteli mieszczańskiej. Choć malował dużo, dziś znamy około trzysta jego prac. Część obrazów
powstawała zapewne z własnej potrzeby, trudno bowiem przypuścić, by zamawiano Portret Cyganki, 1635 (Luwr,
Paryż), portrety żebraków, rybaków, ulicznych muzykantów.
Na tle niezwykle wysokiej podaży malarstwa w Holandii w XVII w., Hals ze swym bezkompromisowym, swobodnym stylem
musiał skończyć w skrajnej nędzy w przytułku. Cztery lata przed śmiercią władze Haarlemu przyznały mu niewielką
zapomogę.
Malarz zmarł 26.08. 1666 roku w Haarlemie.
Hals był wybitnym portrecistą. Prawie wszystkie jego obrazy są portretami.
Z jego ośmiorga dzieci, z dwóch małżeństw, siedmiu synów zostało malarzami, ale zapewne miernymi, gdyż niewiele
wiemy o ich dorobku. Renesans malarstwa Halsa datuje się od połowy XIX w., do czego przyczyniły się zakupy jego
obrazów przez bogatych Amerykanów oraz uznanie, jakie zdobył u impresjonistów.
Kopiowali go Courbet, Manet, van Gogh, zafascynowani jego swobodą warsztatową i wrażliwością kolorystyczną.
